\u0130nsan bazen bir s\u00f6zden, bazen bir davran\u0131\u015ftan, bazen de bekledi\u011fi h\u00e2lde g\u00f6remedi\u011fi bir yak\u0131nl\u0131ktan incinir. Kimi zaman kendisine s\u00f6ylenen bir c\u00fcmle g\u00fcnlerce zihnini me\u015fgul eder; kimi zaman \u00f6nemsenmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, kimi zaman da yapt\u0131\u011f\u0131 iyili\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6remedi\u011fi i\u00e7in g\u00f6n\u00fcl koyar. Hatta \u00f6yle olur ki kar\u015f\u0131s\u0131ndaki insan\u0131n fark\u0131nda bile olmad\u0131\u011f\u0131 bir davran\u0131\u015f, onun i\u00e7inde uzun y\u0131llar ta\u015f\u0131nacak bir k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Peki, insan\u0131 as\u0131l inciten nedir? Kar\u015f\u0131s\u0131ndakinin s\u00f6z\u00fc ve davran\u0131\u015f\u0131 m\u0131, yoksa o s\u00f6z ve davran\u0131\u015f kar\u015f\u0131s\u0131nda kendi benli\u011finde meydana gelen \u00e7at\u0131\u015fma m\u0131?<\/p>\n\n\n\n
Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 ararken \u00f6ncelikle \u00fcz\u00fclmek ile incinmek aras\u0131ndaki fark\u0131 anlamak gerekir. G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda bu iki kelimeyi \u00e7o\u011fu zaman ayn\u0131 anlamda kullansak da \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde aralar\u0131nda \u00f6nemli bir ayr\u0131m bulundu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00dcz\u00fclmek, insan\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda bulunan tabii bir duygudur. Bir yak\u0131n\u0131n\u0131 kaybeden, sevdi\u011finin ac\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6ren, bir haks\u0131zl\u0131\u011fa \u015fahit olan yahut arzulad\u0131\u011f\u0131 bir g\u00fczelli\u011fe kavu\u015famayan insan \u00fcz\u00fcl\u00fcr. \u0130ncinmek ise \u00e7o\u011fu zaman ya\u015fanan bir olay\u0131n insan\u0131n benli\u011finde, beklentilerinde, gururunda veya kendisine verdi\u011fi de\u011ferde olu\u015fturdu\u011fu k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ifade eder. Elbette her incinme gururdan do\u011fmaz; insan\u0131n g\u00fcveninin sars\u0131lmas\u0131, sevgisinin kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kalmas\u0131 veya onurunun zedelenmesi de onu incitebilir. Fakat incinmenin nefsan\u00ee taraf\u0131 \u00f6zellikle insan\u0131n kendisine y\u00f6nelen her olumsuzlu\u011fu \u015fahs\u00ee bir mesele h\u00e2line getirmesiyle belirginle\u015fir.<\/p>\n\n\n\n
Nitekim Kur’an-\u0131 Kerim, \u00fcz\u00fclmeyi insan\u0131n manev\u00ee noksanl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6stermemi\u015ftir. En’\u00e2m suresinin 33. ayetinde Cenab-\u0131 Hak, Peygamber Efendimiz’e hitaben, \u201cOnlar\u0131n s\u00f6ylediklerinin ger\u00e7ekten seni \u00fczmekte oldu\u011funu biliyoruz.\u201d<\/strong> buyurur. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n en g\u00fczel ahlak \u00f6rne\u011fi olan Hz. Muhammed’in, kendisine s\u00f6ylenen s\u00f6zlerden \u00fcz\u00fcnt\u00fc duymas\u0131 son derece anlaml\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn kayna\u011f\u0131 yaln\u0131zca \u015fahs\u0131na y\u00f6neltilen s\u00f6zler de\u011fil, insanlar\u0131n hakikati reddetmesi ve tebli\u011f etti\u011fi davete kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdikleri tav\u0131rd\u0131r. Bu ayet, \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn tek ba\u015f\u0131na nefsin yenilgisi say\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Benzer \u015fekilde Hz. Yakub’un, o\u011flu Yusuf’a duydu\u011fu hasret de Kur’an’da derin bir h\u00fcz\u00fcn olarak anlat\u0131l\u0131r. Yusuf suresinin 84. ayetinde onun \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn g\u00f6zlerine kadar tesir etti\u011fi bildirilir. Ard\u0131ndan 86. ayette Hz. Yakub, \u201cBen ac\u0131m\u0131 ve kederimi ancak Allah’a arz ediyorum\u201d<\/strong> diyerek i\u00e7inde bulundu\u011fu h\u00e2li ifade eder. Demek ki insan\u0131n g\u00f6nl\u00fc yanabilir, g\u00f6zleri ya\u015farabilir, ac\u0131s\u0131 derinle\u015febilir; b\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen Allah’a olan teslimiyeti devam edebilir. Burada dikkat edilmesi gereken, h\u00fczn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, insan\u0131n h\u00fczn\u00fcyle kurdu\u011fu ili\u015fkidir. Hz. Yakub’un kederi onu Allah’tan uzakla\u015ft\u0131rmam\u0131\u015f, aksine derdini Allah’a arz etmeye y\u00f6neltmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n \u00d6yleyse tasavvufun \u00fczerinde durdu\u011fu incinmeme meselesini, hi\u00e7bir \u015feyden etkilenmeyen veya hi\u00e7bir ac\u0131 hissetmeyen bir insan h\u00e2line gelmek \u015feklinde anlamamak gerekir. Tasavvufun as\u0131l ilgilendi\u011fi mesele, insan\u0131n nefsini terbiye ederek benlik iddias\u0131ndan, kibirden, a\u015f\u0131r\u0131 beklentilerden ve kendisini her \u015feyin merkezinde g\u00f6rme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan uzakla\u015fmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n kalbini yoran her \u015fey d\u0131\u015far\u0131dan gelmez; kimi zaman d\u0131\u015far\u0131dan gelen k\u00fc\u00e7\u00fck bir hadise, i\u00e7eride b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc benlik y\u00fcz\u00fcnden b\u00fcy\u00fck bir k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Bir dostunun kendisini aramamas\u0131na g\u00fccenen insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Belki ger\u00e7ekten ihmal edilmi\u015ftir, belki de dostunun bilmedi\u011fi bir s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 vard\u0131r. Fakat insan \u00e7o\u011fu zaman \u00f6nce kendi beklentisine bakar: \u201cBen onun i\u00e7in bunca \u015fey yapt\u0131m, o beni nas\u0131l aramaz?\u201d \u0130\u015fte burada incinmenin i\u00e7ine ba\u015fka bir duygu kar\u0131\u015fmaya ba\u015flar. Yap\u0131lan iyili\u011fin hat\u0131rlanmas\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131k beklenmesi, hak edildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen de\u011ferin g\u00f6r\u00fclmemesi… Bunlar\u0131n hepsi her durumda yanl\u0131\u015f de\u011fildir; insan\u0131n yak\u0131nlar\u0131ndan ilgi ve vefa beklemesi tabiidir. Ancak bu beklenti, ki\u015finin huzurunu ba\u015fkalar\u0131n\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na teslim edecek kadar b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde nefis i\u00e7in yeni bir imtihan ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n Anadolu irfan\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulan \u201cUmma ki k\u00fcsmeyesin\u201d<\/strong> s\u00f6z\u00fc de bu hakikatin bir y\u00f6n\u00fcne i\u015faret eder. \u0130nsanlardan hi\u00e7 iyilik beklememek m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gibi sa\u011fl\u0131kl\u0131 da de\u011fildir. Fakat yapt\u0131\u011f\u0131 her iyili\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00f6sterdi\u011fi her sevginin benzerini, verdi\u011fi her de\u011ferin ayn\u0131s\u0131n\u0131 bekleyen insan, fark\u0131nda olmadan g\u00f6nl\u00fcn\u00fc ba\u015fkalar\u0131n\u0131n eline b\u0131rak\u0131r. Bekledi\u011fini bulamad\u0131\u011f\u0131nda da \u00e7o\u011fu zaman yaln\u0131zca \u00fcz\u00fclmez; g\u00fccenir, dar\u0131l\u0131r, k\u00fcser ve zamanla k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line getirir.<\/p>\n\n\n\n Tasavvufta incitmemek ile incinmemek aras\u0131ndaki incelik tam da burada kendisini g\u00f6sterir. \u0130ncitmemek, insan\u0131n ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 terbiye etmesidir. Dilini k\u00f6t\u00fc s\u00f6zden, elini zarardan, kalbini merhametsizlikten korumaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. \u0130ncinmemek ise bundan daha i\u00e7eride ba\u015flayan bir terbiyedir. \u0130nsan, ba\u015fkas\u0131na zarar vermemeyi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kontrol ederek b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015farabilir; fakat kendisine y\u00f6nelen s\u00f6z ve davran\u0131\u015flar\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda nas\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131k bulaca\u011f\u0131n\u0131 olgunla\u015ft\u0131rmak daha uzun ve \u00e7etin bir m\u00fccadele gerektirir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilkinde insan ba\u015fkas\u0131na ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zetirken, ikincisinde kendisinde nelerin h\u00e2l\u00e2 incinmeye a\u00e7\u0131k oldu\u011funu ke\u015ffetmek zorundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n mutasavv\u0131flar\u0131ndan, Ahmed-i Garibullah ad\u0131yla tan\u0131nan g\u00f6n\u00fcl ve irfan ehli Ahmet Ulukaya, bir hikmetli beytinde bu olgunlu\u011fu \u015f\u00f6yle ifade eder:<\/p>\n\n\n\n Arif ki\u015fi fazilet izhar\u0131ndan sak\u0131n\u0131r<\/em> Bu beyitte yaln\u0131zca kimseyi incitmemek de\u011fil, ki\u015finin kendi faziletini \u00f6ne \u00e7\u0131karmaktan sak\u0131nmas\u0131 da dikkat \u00e7ekicidir. Zira insan bazen iyili\u011fiyle bile benli\u011fini besleyebilir. Kendini sab\u0131rl\u0131, fedak\u00e2r, anlay\u0131\u015fl\u0131 ve herkesten daha olgun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, g\u00f6sterdi\u011fi bu g\u00fczel davran\u0131\u015flar\u0131n ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan takdir edilmesini bekleyebilir. Takdir g\u00f6rmedi\u011finde ise bir zamanlar fazilet sayd\u0131\u011f\u0131 davran\u0131\u015f, g\u00f6nl\u00fcnde k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n sebebine d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Bu nedenle arifin olgunlu\u011fu yaln\u0131zca ba\u015fkas\u0131n\u0131 incitmemesinde de\u011fil, kendi iyili\u011fini bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck iddias\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmemesinde de aranmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Ahmed-i Garibullah’\u0131n bir ba\u015fka beyti ise incinmenin nefsan\u00ee y\u00f6n\u00fcn\u00fc tasavvufun daha derin kavramlar\u0131yla a\u00e7\u0131klar:<\/p>\n\n\n\n Fark kona\u011f\u0131nda kalan \u00fcz\u00fcl\u00fcr, \u00f6fkelenir, dar\u0131l\u0131r<\/em> Tasavvuf dilinde fark ve cem, insan\u0131n kendisini ve varl\u0131\u011f\u0131 idrak edi\u015fiyle ilgili derin anlamlar ta\u015f\u0131r. Fark, baz\u0131 mertebelerinde insan\u0131n kendisini ve yarat\u0131lm\u0131\u015flar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00f6rmesini; cem ise dikkatini Hakk’a y\u00f6nelterek varl\u0131\u011f\u0131 O’nunla ili\u015fkisi i\u00e7inde kavramas\u0131n\u0131 ifade eder. Bu beyitte de kendi benli\u011finin talepleriyle me\u015fgul olan insan\u0131n kolayca dar\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, Hakk’a y\u00f6nelen g\u00f6nl\u00fcn sab\u0131r ve r\u0131za ile geni\u015flemesi anlat\u0131l\u0131r. Ancak bu, fark\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle k\u00f6t\u00fc, cem h\u00e2linin ise insan\u0131n b\u00fct\u00fcn sorumluluklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131ran bir mertebe oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Tasavvufun olgunluk anlay\u0131\u015f\u0131nda Hakk’a y\u00f6neli\u015f ile kulluk sorumlulu\u011funun birlikte korunmas\u0131 esast\u0131r.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsan kendisini ne kadar merkeze koyarsa \u00e7evresinden gelen davran\u0131\u015flar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da o kadar kendi \u00fczerinde hissedebilir. Her s\u00f6zde kendisine y\u00f6nelik bir ima, her suskunlukta bir ilgisizlik, her farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fte bir k\u00fc\u00e7\u00fcmseme aramaya ba\u015flayabilir. Oysa herkesin davran\u0131\u015f\u0131 bizimle ilgili de\u011fildir. \u0130nsanlar\u0131n da kendi dertleri, eksiklikleri, yan\u0131lg\u0131lar\u0131 ve m\u00fccadeleleri vard\u0131r. Bunu kavramak, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 mazur g\u00f6rmeyi zorunlu k\u0131lmaz; fakat her yanl\u0131\u015f\u0131 kendi de\u011ferimize verilmi\u015f bir h\u00fck\u00fcm gibi kabul etmekten bizi koruyabilir.<\/p>\n\n\n\n Erzurum’un yeti\u015ftirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck mutasavv\u0131f ve \u015fairlerden Alvarl\u0131 Efe Hazretleri, yani H\u00e2ce Muhammed L\u00fctfi Efendi de incinmemeyi kemal yolculu\u011funun \u00f6nemli bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olarak g\u00f6r\u00fcr:<\/p>\n\n\n\n \u00c2\u015f\u0131k der incitenden<\/em> Alvarl\u0131 Efe’nin bu d\u00f6rtl\u00fc\u011f\u00fc, ilk bak\u0131\u015fta insana ula\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir hedef g\u00f6sterir. \u00c7\u00fcnk\u00fc incitmemeye dikkat etmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken, hi\u00e7 incinmemek insan tabiat\u0131na ayk\u0131r\u0131ym\u0131\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ancak burada s\u00f6z\u00fc edilen kemal, insan\u0131n duygular\u0131n\u0131 kaybetmesi \u015feklinde de\u011fil; ba\u015fkas\u0131n\u0131n kusurunu kendi g\u00f6nl\u00fcnde kin, kibir ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k h\u00e2line getirmemesi y\u00f6n\u00fcndeki y\u00fcksek bir ahlak \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 olarak okunabilir. \u0130ncinmenin kemalde noksanl\u0131k olarak an\u0131lmas\u0131 da her k\u0131rg\u0131n insan\u0131n de\u011fersiz veya manev\u00ee bak\u0131mdan ba\u015far\u0131s\u0131z oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Bu, insana kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 sorgulatan bir irfan \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n Peki, insan b\u00f6ylesine y\u00fcksek bir olgunlu\u011fa ger\u00e7ekten ula\u015fabilir mi? Belki de bunun cevab\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman incinmeyece\u011fini iddia edenlerde de\u011fil, incindi\u011finde dahi kendisini hesaba \u00e7ekebilenlerde aramak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc nefis terbiyesi, insan\u0131n kendisini kusursuz g\u00f6rmesiyle de\u011fil, kusurunu fark etmesiyle ba\u015flar. Bir s\u00f6z g\u00f6nl\u00fcne dokundu\u011funda hemen kar\u015f\u0131l\u0131k vermek yerine ni\u00e7in incindi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen, hakl\u0131 oldu\u011fu durumda bile \u00f6fkesini hakaretin gerek\u00e7esine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyen, kendisine yap\u0131lan yanl\u0131\u015f\u0131 unutmam\u0131\u015f olsa da onu y\u0131llarca kin olarak ta\u015f\u0131mamay\u0131 \u00f6\u011frenen insan, bu yolculukta mesafe al\u0131yor demektir.<\/p>\n\n\n\n Kur’an-\u0131 Kerim’in \u00c2l-i \u0130mr\u00e2n suresinin 134. ayetinde takva sahiplerinin \u00f6zellikleri aras\u0131nda \u00f6fkelerini yenmeleri ve insanlar\u0131 affetmeleri<\/strong> zikredilir. Burada dikkate de\u011fer olan, \u00f6fkenin hi\u00e7 do\u011fmamas\u0131ndan de\u011fil, yenilmesinden s\u00f6z edilmesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan \u00f6fkelenebilir; \u00f6nemli olan \u00f6fkenin iradesini ele ge\u00e7irmemesidir. Benzer \u015fekilde Fussilet suresinin 34 ve 35. ayetlerinde k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn en g\u00fczel davran\u0131\u015fla sav\u0131lmas\u0131 \u00f6\u011f\u00fctlenir ve bu olgunlu\u011fa sab\u0131rl\u0131 olanlar\u0131n ula\u015fabilece\u011fi bildirilir. Demek ki insan\u0131n manev\u00ee de\u011feri, yaln\u0131zca i\u00e7inde hangi duygular\u0131n belirdi\u011fiyle de\u011fil, bu duygular kar\u015f\u0131s\u0131nda hangi ahlak\u0131 ortaya koydu\u011fu ile de ilgilidir.<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte incinmemeyi, her haks\u0131zl\u0131\u011fa sessiz kalmakla kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekir. \u0130nsan hakk\u0131n\u0131 savunabilir, kendisine y\u00f6neltilen iftiraya cevap verebilir, k\u00f6t\u00fc davran\u0131\u015flar kar\u015f\u0131s\u0131nda mesafe koyabilir ve gerekti\u011finde ili\u015fkisini sonland\u0131rabilir. Bunlar\u0131 yaparken kin beslememesi, haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 kabul etmesini gerektirmez. Sab\u0131r, zulme r\u0131za g\u00f6stermek de\u011fildir. Affetmek de her zaman yeniden g\u00fcvenmek anlam\u0131na gelmez. As\u0131l olgunluk, insan\u0131n hakk\u0131n\u0131 ararken haks\u0131zl\u0131\u011fa d\u00fc\u015fmemesi, kendisini savunurken ba\u015fkas\u0131n\u0131n onurunu \u00e7i\u011fnememesidir.<\/p>\n\n\n\n Belki de incinmeme yolculu\u011funun en \u00e7etin taraf\u0131 budur: \u0130nsan kendisine yap\u0131lan yanl\u0131\u015f\u0131 g\u00f6rebilecek kadar uyan\u0131k, o yanl\u0131\u015f\u0131n i\u00e7inde kaybolmayacak kadar da g\u00f6n\u00fcl sahibi olabilmelidir.<\/strong> Her s\u00f6z\u00fc i\u00e7ine atmak, k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gizlemek veya \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc ink\u00e2r etmek nefis terbiyesi de\u011fildir. Kimi zaman s\u00f6ylenmesi gerekeni uygun bir dille s\u00f6ylemek, kimi zaman susmak, kimi zaman da uzakla\u015fmak gerekir. Bunlardan hangisinin do\u011fru oldu\u011funu belirleyen \u015fey, yaln\u0131zca insan\u0131n incinip incinmedi\u011fi de\u011fil, adaletin, hikmetin ve merhametin o durumda neyi gerektirdi\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n Bu noktada insan\u0131n kendisine sormas\u0131 gereken soru da de\u011fi\u015fir. \u201cBeni neden incittiler?\u201d sorusu b\u00fct\u00fcn\u00fcyle anlams\u0131z de\u011fildir; fakat insan yaln\u0131zca bu soruyla me\u015fgul oldu\u011funda dikkatini s\u00fcrekli ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kusurlar\u0131na y\u00f6neltir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u201cBen neden bu kadar incindim, bu k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde hangi beklentim, hangi korkum veya hangi benlik iddiam var?\u201d diye sormaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 da tan\u0131maya y\u00f6nelir. Bazen bu sorgulaman\u0131n sonunda ger\u00e7ekten haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr, bazen de incinmesinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f beklentilerinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark eder. Her iki durumda da kendisini daha iyi tan\u0131ma imk\u00e2n\u0131 bulur.<\/p>\n\n\n\n \u0130nsan\u0131n kendisini tan\u0131mas\u0131 kolay de\u011fildir. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kusurlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek \u00e7o\u011fu zaman zahmetsizdir; fakat kendi nefsinin inceliklerini fark etmek sab\u0131r ve samimiyet ister. \u0130nsan kimi zaman gururuna vakar, k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na hakl\u0131l\u0131k, k\u00fcsk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne mesafe, beklentisine vefa ad\u0131n\u0131 verebilir. B\u00f6ylece nefsinin ho\u015funa giden davran\u0131\u015flar\u0131 fazilet zannedebilir. H\u00e2lbuki nefis terbiyesi, her durumda kendimizi su\u00e7lamak de\u011fil, kendimize kar\u015f\u0131 da d\u00fcr\u00fcst olabilmektir. Ger\u00e7ek bir haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rmezden gelmek ne kadar yanl\u0131\u015fsa, benli\u011fimizin her talebini hak kabul etmek de o kadar yan\u0131lt\u0131c\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Nihayetinde incitmemekten incinmemeye uzanan bu yol, insan\u0131n ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi nezaketi kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131nda da derinle\u015ftirmesidir. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc k\u0131rmamak ahlak\u0131n g\u00fczel bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr; kendi g\u00f6nl\u00fcnde s\u00fcrekli k\u0131rg\u0131nl\u0131klar \u00fcretmemeyi \u00f6\u011frenmek ise irfan\u0131n daha \u00e7etin terbiyelerindendir. \u0130nsan ilkini davran\u0131\u015flar\u0131na dikkat ederek, ikincisini de niyetlerini, beklentilerini ve benlik duygusunu sorgulayarak geli\u015ftirebilir.<\/p>\n\n\n\n Elbette insan \u00f6mr\u00fc boyunca hi\u00e7 incinmeyece\u011fini garanti edemez. En olgun insan\u0131n bile y\u00fcre\u011fine dokunan bir s\u00f6z, g\u00f6z\u00fcn\u00fc ya\u015fartan bir hadise, derin bir \u00fcz\u00fcnt\u00fcye sebep olan bir kay\u0131p olabilir. Mesele, bunlar\u0131 ya\u015famamak de\u011fil; ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n bizi hangi insana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Ac\u0131 bizi merhametsizle\u015ftiriyor mu, yoksa ba\u015fkas\u0131n\u0131n ac\u0131s\u0131n\u0131 anlamam\u0131za m\u0131 vesile oluyor? K\u0131rg\u0131nl\u0131k bizi kinle mi dolduruyor, yoksa beklentilerimizi ve nefsimizi yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmeye mi y\u00f6neltiyor?<\/p>\n\n\n\n Belki insan\u0131n kemale do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc de burada ba\u015flar. Ba\u015fkas\u0131n\u0131n kusurunu g\u00f6r\u00fcrken kendi kusurunu unutmamakta, incitildi\u011finde incitmemeyi ba\u015farabilmekte, hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korurken g\u00f6nl\u00fcn\u00fc kine teslim etmemektedir. \u0130ncinmemek bir anda ula\u015f\u0131lacak bir menzil de\u011filse bile insan\u0131n \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fabilece\u011fi y\u00fcksek bir ahlak ufkudur.<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n as\u0131l olgunlu\u011fu, kimsenin kendisini incitemeyece\u011fi kadar kat\u0131la\u015fmas\u0131nda de\u011fil; incitildi\u011finde dahi kalbini kinle kat\u0131la\u015ft\u0131rmayacak kadar olgunla\u015fmas\u0131ndad\u0131r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0130ncitmemekle ba\u015flayan bu yolculuk, insan\u0131n kendi nefsini tan\u0131mas\u0131yla derinle\u015fir. Ve belki de g\u00f6n\u00fcl terbiyesinin en g\u00fczel neticesi, ba\u015fkas\u0131ndan gelen her s\u00f6z\u00fc bir yara olarak ta\u015f\u0131mak yerine, gerekti\u011finde o s\u00f6zden ibret al\u0131p yoluna devam edebilmektir.<\/p>\n\n\n\n Zira g\u00f6n\u00fcl incitmemek bir erdemdir; incinmeye sebep olan benlik iddias\u0131n\u0131 terbiye edebilmek ise o erdemin insan\u0131n i\u00e7inde k\u00f6k salmas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130nsan bazen bir s\u00f6zden, bazen bir davran\u0131\u015ftan, bazen de bekledi\u011fi h\u00e2lde g\u00f6remedi\u011fi bir yak\u0131nl\u0131ktan incinir. Kimi zaman kendisine s\u00f6ylenen bir… <\/p>\n
Ne incitir kimseyi ne incinip yak\u0131n\u0131r<\/em><\/p>\n\n\n\n
Cem\u2019e a\u015fina olan sab\u0131r ve r\u0131zaya sar\u0131l\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n
\u0130ncinme incitenden<\/em>
Kemalde noksan imi\u015f<\/em>
\u0130ncinen incitenden<\/em><\/p>\n\n\n\n